’s Lands Welvaren Vlaardingen

Volgens een akte van 30 juni 1868, gepasseerd door notaris Karel Arnold Poortman te Schiedam, verkocht Johannes Jacobus Roelants, directeur der Stedelijke gasfabriek te Schiedam, de scheepswerf met toebehoren aan Gerrit van Duffelen Fiegee, scheepsmaker te Vlaardingen voor ƒ 7000,–.

De koopprijs moest worden afgelost in jaarlijkse termijnen van ƒ 500,– of meer, waarvan de eerste op 1 augustus 1869; op het aangekochte rustte een hypotheek tegen 5% rente.

Ruim zes jaren beheerde G. van Duffelen Fiegee de werf toen hij haar met ingang van 1 januari 1876 verhuurde aan Isaäc Samuel Figee Sr. (1817-1897) voor de tijd van een jaar en voor ƒ 12,– per week, welk bedrag „elken zaterdag ten woonhuize van de verhuurder” moest worden voldaan. Op 28 december 1876 werd het huurcontract voortgezet voor twee en op 7 januari 1879 voor acht jaren, op dezelfde financiële voorwaarden. De looptijd van dit laatste contract werd na anderhalf jaar afgebroken doordat de verhuurder de werf met toebehoren aan – zijn broer Red.) de huurder I.S. Figee Sr. verkocht voor ƒ 76oo– .

De akte werd 21 juni 1881 gepasseerd door notaris Anthony Knottenbelt te Vlaardingen en het gekochte werd daarin omschreven als: een werf, gemerkt wijk F no. 71, sectie A no. 53, kadastraal no. 2557, groot 11 roeden 81 ellen en de helft van een strook grond aan de westzijde van de Haven, sectie A no. 2014, groot 33 ellen en een pakhuis met bovenwoning aan de westzijde van de (Nieuwe) Havenstraat, wijk F no. 32, sectie A , no. 969, groot 53 ellen. Op het aangekochte werd een hypotheek gesloten ten bedrage van de aankoopsom en toen de verkoper G. van Duffelen Fiegee, in november 1892 te Vlaardingen overleed, was deze hypotheek gereduceerd tot ƒ 6600,– en werd zij toebedeeld aan de weduwe M. Figee-Schrammeyer.

Zie voor een overzicht de pagina: Fi(e)gee Dynastie

I.S. Figee Sr. haalt zijn zoon Isaäc Samuel Figee Jr. (1844-1932) in 1878 of 1879 het bedrijf. Die breidt de werf uit en gaat over op ijzer- en later staalbouw. De oudste meting die we hebben voor de werf (R1610N), van het boeierschip Koopmans Welvaren uit 1881, geeft aan dat dat schip al van ijzer is. Het oudste stalen schip van deze werf dat in de liggers staat is meting R3565N, de stoomboot Julian uit 1909.

Bouwde Isaac Sr. in 1889 de eerste stalen sleepboot voor België, in 1890 werd de eerste stalen logger en in 1891 werd op zijn werf het eerste stalen sloepschip gebouwd, ingericht ter haring en beugvisscherij te verse en te zoute, voor rekening van de N.V. Doggermaatschappij, directeur A. Hoogendijk Jzn.

Ondanks zijn drukke werkkring had de leider (Jr.) van het bedrijf een open oog voor hetgeen op maatschappelijk en kerkelijk terrein voorviel. Hieraan nam hij daadwerkelijk deel in de functies waarin hij gekozen werd; zo was hij o.m. sinds 12 mei 1893 raadslid gedurende een lange reeks van jaren. Tot op hoge leeftijd bleef hij de zaak leidinggeven en toen hij 27 november 1932 op 88-jarige leeftijd in zijn geboortestad overleed, kon met recht gezegd worden, dat met hem „de laatste van de Vlaardingse scheepsbouwmeesters” heengegaan was.
Alle fasen van de scheepsbouw, van de buis tot en met de toenmalige logger, had hij meegemaakt.

I.S. Figee Jr. krijgt 12 kinderen, van wie er, zelfs voor die tijd, opmerkelijk veel jong gestorven zijn. Maar zoon Isaäc Samuel III (de derde generatie dus van die naam: 1878-1946) gaat in 1902 bij de werf werken en komt in 1905 in de directie. Hoe lang de beide generaties Figee (Jr. en III) samen de directie gevoerd hebben is niet duidelijk. Na het overlijden van Isaäc Samuel Jr. zet Isaäc Samuel III de werf in 1932 onder zijn leiding voort.

In 1921 koopt Figee een tweede werf, in Maassluis, die hij eveneens ’s Lands Welvaren noemt. Dat wordt kennelijk niet helemaal het succes dat hij ervan verwachtte, althans, hij verkoopt hem alweer in 1929, kort voor de beurskrach in New York die het begin was van de grote depressie. Net als andere werven moest Figee in Vlaardingen in de depressie sterk inkrimpen. In 1936 is de nood zo hoog gestegen dat de werf geherfinancierd moet worden. Hij wordt omgezet in een naamloze vennootschap. Vanaf dat moment is de officiële naam “Werf I.S. Figee N.V.“, maar iedereen (inclusief het briefpapier van de werf) blijft de naam ’s Lands Welvaren gebruiken. De directeur van de N.V. blijft Isaäc Samuel Figee III.

Misschien door die kapitaalinjectie komt de werf in de tweede helft van de jaren dertig sterk terug met een serie zelf ontworpen motor-trawlers die hoofdzakelijk door Belgische rederijen worden afgenomen. In de scheepsmetingen zit een enorm gat tussen 1930 en 1947, wat er op duidt dat Figee zich in de depressiejaren van de binnenvaartmarkt heeft teruggetrokken.

Bij zijn leven had Isaäc Jr. de leiding van het bedrijf al overgedragen aan zijn gelijknamige zoon, die als zijn vader ook geheel in de werf opging. Naast veel binnenvaartuigen, kustschepen en vaartuigen voor de tropen, waren de meeste schepen, die op zijn werf van stapel liepen, vissersvaartuigen. Onze visserijvloot telde destijds een groot aantal schepen, dat door hem werd ontworpen en er zullen er nog wel zijn, die zich de prachtige motor-trawlers zullen herinneren, die in de jaren 1939-1930 en 1936-1937 door deze I. S. Figee III (1878-1946) aan België werden geleverd.

Nadat hij in 1943 de werf aan zijn zoon J. Figee (1912 – 1989) had overgedragen, bleef hij nog als technisch adviseur werkzaam tot hij 7 november 1946 te Vlaardingen overleed.

Broer Gerrit Figee (1909-1990) volgde de MTS te Dordrecht en werkte 9 jaar op binnen- en buitenlandse werven. In 1939 werd hij assistent van prof. Kal aan de TH Delft (scheepsbouw). Hij studeerde hier en schreef enkele artikelen over scheepsbouw in Schip en werf. In 1946 werd hij hoofdingenieur bij de Werf Gusto in Schiedam en later werkte hij voor de Antwerpse aannemingsmaatschappij Ackermans & Van Haaren. Op 1 december 1957 werd hij Directeur Scheepsbouw bij Verolme’s Verenigde Scheepswerven. Gerrit Figee overleed in Rotterdam op 4 maart 1990.

In september 1944 is de werf geheel verwoest door de Duitsers. Het is opmerkelijk hoe snel de Rotterdamse werven (niet alleen Figee) zich na 1945 weer oprichten. Allereerst natuurlijk met reparatiewerk aan beschadigde schepen en pontons, en het ombouwen van geallieerd legermaterieel tot bruikbare vaartuigen. Vanaf 1947 volgt ook weer nieuwbouw.

Had de werf de crisis en de oorlogsjaren zwaar gevoeld, na 1945 beleefde het bedrijf een grote uitbreiding van werkzaamheden, zowel op het gebied van nieuwbouw als op dat van reparatie en constructie. Een belangrijk aandeel nam het in het herstel van de binnenvloot en die der visserij; tal van tankschepen werden er gebouwd en medegewerkt werd aan het herstel en de uitbreiding van de oliebedrijven te Pernis.

De uitbreiding van het bedrijf maakte dat men ruimte te kort kreeg, waarom naar andere terreinen werd omgezien, die om het oude terrein niet te vinden waren. Deze werden tenslotte gevonden aan de kop van de Koningin Wilhelminahaven. In het oostelijk deel van deze haven had men zich in 1946 al gevestigd met een droogdok van 425 ton, geschikt voor kustvaarders en tankschepen. In 1955 volgde een tweede droogdok uit Frankrijk van ca. 800 ton, dat bijzonder geschikt is voor diepgaande schepen als geladen kustvaarders en moderne visserijtreilers.
Nadat in 1936 het bedrijf werd omgezet in een naamloze vennootschap „Werf I.S. Figee N.V.“, ten doel hebbende het exploiteren van een of meer scheepswerven, machinefabrieken, constructiewerkplaatsen en andere industriële zaken, alsmede het rederijbedrijf, de handel in schepen, werktuigen, enz., werd in 1957 op de nieuwe terreinen een grote bedrijfshal van 75 x 18 meter oppervlakte en 11 meter hoogte gebouwd, waarin de scheepsbouwloods, machinefabriek, draaierij, transformatorruimte, goederen en gereedschapsmagazijnen gevestigd werden.
Ten behoeve van het personeel zijn op de verdieping een ruime kantine, met fraai uitzicht over de rivier, benevens was- en kleedlokalen gemaakt.
Behalve een bedrijfsloods, waarin de houtopslag, de uitslagzolder, timmerzolder en archief een plaats vonden, werd een nieuw, modern ingericht, kantoorgebouw gesticht.

Het terrein aan de Nieuwe Havenstraat, waaraan tal van herinneringen aan vroeger tijden verbonden zijn, blijft in gebruik en wel voor constructiewerkplaats en fabriek voor pijpleidingen, welke afdelingen, na modernisering, hier een uitbreiding kunnen ondergaan.

Zie voor de volledige bouwlijst van de werf ’s Lands Welvaren de overzichtspagina van gebouwde schepen: Bouwlijst scheepswerf ’s Lands Welvaren Vlaardingen

In 1969 werd de scheepswerf van Figee overgenomen door Havenbedrijf Vlaardingen Oost (HVO), compleet met twee drijvende dokken die in de Koningin Wilhelminahaven het stek hadden. De scheepswerf groeide uit tot een scheepswerf met 1.000 man personeel, inclusief die werkzaam waren in de constructiewerkplaats.
In 1970 nam het Rotterdamse stuwadoorsbedrijf Frans Swarttouw Vlaardingen Oost over: de overslag werd geïntegreerd met Swarttouw, de andere activiteiten gingen verder onder de naam HVO.
Op eigen kracht lukte het niet helemaal in de moeilijke jaren zeventig. Er kwam met een aanzienlijke steun van Thyssen-Bornemisza in 1977 een afgeslankt bedrijf: Vlaardingen Oost Bedrijven BV. Er ontstond weer expansie. Zo werd in 1981 een ketting- en ankerfabriek toegevoegd, een voortzetting van het in 1931 in Schiedam gevestigde bedrijf van Th. M. Verhoef. De Anker-Kettingfabriek Schiedam werd in 1982 ondergebracht in een nieuw onderkomen in Vlaardingen onder de naam Vlaardingen Oost Anker- en Kettingfabriek BV.

Vanaf de jaren tachtig nam Damen Shipyards verschillende Nederlandse scheepswerven over die in problemen kwamen en waarmee men de capaciteit en diversiteit aan schepen weet uit te breiden. In 1981 werd de werf Bodewes in Suameer overgenomen, in 1983 de werf Bijlholt in Foxhol, in 1984 de werf Maaskant, met vestigingen voor de bouw van vissersvaartuigen in Stellendam en Bruinisse.
Na deze nieuwbouwwerven werden ook steeds vaker reparatiewerven overgenomen. In 1985 begon dit kleinschalig met de overname van reparatiewerf Van de Sande in Breskens, in 1987 volgde Niehuis & Van den Berg in Rotterdam, in 1988 Reparatiebedrijf Vlaardingen-Oost in Vlaardingen en tot slot in 1989 de Oranjewerf in Amsterdam.
In 1991 begaf Damen zich in de bouw van luxe jachten met de overname van de werf Amels in Makkum, die in 2001 werd overgeplaatst naar Vlissingen, in een deel van de vestiging van de Koninklijke Schelde Groep aldaar. Deze laatste werf – in 2008 herdoopt in Damen Schelde Naval Shipbuilding – werd in 2001 overgenomen, waardoor Damen verder kon groeien in de bouw van grotere en bewapende oorlogsschepen. In 2003 werd ook een restant van de eens grote scheepswerf Wilton-Fijenoord in Schiedam overgenomen en als reparatiewerf Damen Shiprepair Rotterdam voortgezet. Tot dit onderdeel behoort ook reparatiewerf Van Brink Rotterdam in Pernis.
In maart 2013 werden de twee vestigingen van Shipdock overgenomen. Alle 130 medewerkers en de directie gingen mee over. Damen Shiprepair Harlingen richt zich op schepen tot 120 meter. Damen Shiprepair Amsterdam maakt gebruik van de vier gegraven dokken op het noordwestelijke deel van de NDSM-terrein en kan schepen repareren tot 250 meter lang.
Eind 2013 werd bekend dat de scheepswerf Bodewes uit Millingen aan de Rijn ging sluiten. Het scheepsbouw- en reparatiebedrijf had te weinig werk om de 30 werknemers aan het werk te houden. Bodewes werd in 1837 opgericht en op het hoogtepunt in de jaren zeventig werkten er meer dan 400 mensen.
In april 2017 maakten Damen Shipyards en Keppel Offshore & Marine bekend dat Damen de Rotterdamse reparatiewerf Keppel Verolme ging overnemen. De overname werd nog in 2017 afgerond. Per 1 juli 2017 is de werf een onderdeel van Damen Shipyards en de naam werd gewijzigd in Damen Verolme Rotterdam.

Hiernaast een pentekening voorstellende het houten gevelbord van de Vlaardingse scheepswerf ’s Lands Welvaren (I.S. Figee). De tekening is gemaakt in zwarte inkt en ingekleurd met blauw, rood en groen. Afgebeeld is een Nederlandse driemaster onder zeil. Op het water liggen nog enkele kleine scheepjes. Het onderschrift, ’s Lands Welvaren, is in witte inkt geschreven. De tekening heeft als signatuur: Anton Pieck Vlaardingen. De tekening is gemaakt voor het boek ‘Brood uit het water’ van Fenand van den Oever (Jaap Kolkman). Pieck was bevriend met Kolkman. [Bron]

Bron: bovenstaande afbeeldingen komen uit: 43 Scheepswerven in het oude Vlaardingen (canonreeks deel 16); https://youtu.be/0ZcR6WXG1n4

Bron 2: S2HO: N.V. Scheepsbouwwerf en Machinefabriek ’s Lands Welvaren, I.S. Figee

Zie voor de volledige bouwlijst van de werf ’s Lands Welvaren de overzichtspagina van gebouwde schepen: Bouwlijst scheepswerf ’s Lands Welvaren Vlaardingen